Tüm Yazılar

CNN TÜRK Vizör: Kazananı olmayan savaşın sırları

Ortalama 1 milyon insanoğlunun can verdiği bir çatışma. Baas yönetiminin “Saddam’ın Kadisiyesi”, İran yönetiminin ise “Mukaddes Müdafa” olarak nitelendirdiği bir dönem. Kazananı olmayan bir cenk. Perde arkasındaki emperyal güçlerin iki ülkeyi de silahla beslediği kanlı bir süreç. İran-Irak savaşı tarihe Ortadoğu halkları için yıkım olarak geçti. Peki, cenk aslına bakarsak kimin işine yarıyordu? ABD savaşın uzaması için kime ne verdi? Savaşı kim başlattı, kim sürdürdü?

EMPERYALİSTLER KIŞKIRTTI, ONLAR SAVAŞTI

Aslına bakarsak iki ülke arasındaki gerilim İran’da Şah döneminden kalmıştı. 1979 İran devrimi sonrası Irak’taki Saddam Hüseyin yönetimi üstündeki gerilim daha da arttı. Bağdat, ABD yönetimiyle yakın ilişkiler içindeydi. Devrin İran lideri Humeyni’nin yapmış olduğu Şii devrimini Irak’a taşımak istediğini düşünüyordu. Cenk, Irak’ın Arapların yaşamış olduğu İran’ın Huzistan eyaletinin iki mühim kenti Abadan ve Hürremşehr’e 22 Eylül 1980’de saldırmasıyla başladı. Devrimden yeni çıkmış İran’ın kolayca teslim olunacağına inanılıyordu fakat o şekilde olmadı.

KAZANANI OLMAYAN SAVAŞTA ABD 2 ÜLKEYE DE SİLAH SATTI

Irak’ın zaferleri ile süregelen cenk, İran’ın direnmesiyle yıpratma savaşına dönüştü. Harpte Türkiye tarafsızlığını duyuru etti fakat cenk Batı tarihinin en mühim skandallarından birine sahne oldu. Amerikan yönetimi o dönemde Irak’taki Saddam Hüseyin yönetimiyle yakın ilişkiler içindeydi. İran’a hücum etmek için Bağdat, Amerikan silahları kullanıyordu. Peki, ABD yalnız Irak’a mı tabanca satıyordu? ABD savaşı iyi mi uzattı?

İran-ırak savaşı esnasında, ABD yönetiminin karşı safta yer edinen İran’a da tabanca sattığı ortaya çıktı. Devrin Devrim Muhafızları Ordusunun kurucularından, İran istihbaratının mühim isimlerinden din adamı Mehdi Haşimi, bu alışverişi ortaya çıkardığı için idam edildi. Devrin ABD Başkanı Ronald Reagan’in temsilcileri İran’a gelip pazarlık yapmış oldu. Hatta Washington aracı olarak İsrail’i kullandı. ABD, İran’a İsrail üstünden tabanca satıyordu.

SAVAŞ HEM IRAK HEM DE İRAN’DA BÜYÜK YIKIMA YOL AÇTI

O skandal, İran-Kontra skandalı olarak adlandırıldı. İran’a satılan silahlardan elde edilmiş gelirle Nikaragua’da devrin solcu yönetimini devirmeye çalışan anti-komünist kontraları destekleniyordu. Reagan yönetimi iddiayı doğrulamak mecburiyetinde bırakıldı. O dönemde, binlerce Iraklı Kürdün yaşamını kaybetmiş olduğu Halepçe ve Enfal katliamları da yapılmış oldu. Saldırıyı Irak yapmış oldu deniliyordu. Irak’ın silahları da Avrupa ve ABD’den geliyordu.

Cenk sonunda ortalama 1 milyon şahıs öldürüldü. İki milyondan fazla şahıs yaralandı. Yüzbinlerce şahıs sakat kaldı. İki ülke ekonomisi 150 milyar dolar zarara uğradı. Cenk, her iki ülkede de ağır yıkımlara yol açtı. Peki savaşın kazananı yoktu, galibi kimdi? Batı verdiği silahlarla senelerce savaşın uzamasına niçin oldu. Aslına bakarsak kazanan ABD’nin başını çekmiş olduğu Batı mıydı?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu