Tüm Yazılar

Bir ülkeyi NATO’dan çıkarmak mümkün mü?

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ile Şimal Atlantik Antlaşması Örgütü doğrusu NATO, bir kez daha gündemde. Mevcut dünya düzeninin korunmasında kilit rol oynayan askeri ittifak, bununla birlikte büyük münakaşa mevzusu. Rusya’nın Ukrayna’yı ikinci işgal girişiminden sonrasında senelerdir yansız olan Finlandiya ve İsveç örgüte katılma sonucu aldı. Resmi müracaat ve tüm üye devletlerin meclislerinin başvuruları onaylama süreci hala sürüyor. Türkiye’nin Finlandiya ve İsveç’in üyeliğini veto edeceğini duyurmasından sonrasında, Ankara’nın vetoda ısrar eden olması durumunda örgütten çıkartılması çağrıları terfi etti.

Peki NATO’dan bir müttefiki çıkarmak yasal olarak mümkün mü?

Yasal olarak bir müttefikin NATO’dan çıkartılabilmesinin bir yolu yok. Sadece teknik olarak bir müttefikin kurucu antlaşmanın maddelerini ihlal ettiğine karar verilirse ittifaktan atılmasının önü açılabilir. NATO, müttefiklerle restleşmek ya da onları üyelikten çıkarmak yerine dış ilişkiler ile sorunları çözmeyi tercih ediyor. İttifakın değerleri ve pozisyonu ile örtüşen bir hükümet gelene kadar görüşme yöntemiyle müttefikleri yönetme yoluna gidiyor.

Peki bir ülke ittifaktan çıkmak isterse süreç iyi mi işliyor?

Bugüne dek hiçbir üye devlet NATO’dan resmen ayrılmadı. İttifak’ın kurucu antlaşmasına nazaran bir üye NATO’dan çıkmak isterse ilk olarak antlaşmaya ev sahipliği meydana getiren ABD’ye yazılı bir bildiri vermeli. Hemen sonra ABD bu sonucu tüm müttefiklere duyurmalı. Bunu takiben ise ittifaktan ayrılmak isteyen ülke, bir yıl beklemek mecburiyetinde. Antlaşma metninde ek olarak hiçbir müttefikin antlaşma imzalandıktan sonraki ilk 20 yıl ittifaktan çıkamayacağı maddesi de içeriyor. Antlaşma 1949’da imzalandığı için bu süre 1969’da doldu.

Fransa bu madde açısından iyi bir örnek. Paris, 1966’da Charles De Gaulle yönetiminde ittifakı terk etmenin eşiğine geldi. Fransa, nükleer cephaneliğini ve müdafa sistemlerini öteki NATO müttefiklerininkine entegre etmeyi reddettiği için ABD ile içinde gerilim tavan yapmış oldu. Bu aşamada de Gaulle, NATO komutanlığından çekilme sonucu aldı. Sadece 1969’da 20 senelik süre dolacak olmasına karşın resmi olarak ittifaktan çekilmeyeceğini duyurdu. Fransa, 2009’a kadar NATO komutasına tekrardan katılmadı. Bu siyaset, Cumhurbaşkanı Nikolas Sarkozy döneminde Fransa Parlamentosu’nun da desteğiyle değiştirildi.

Öne çıkan ve Türkiye’yi de yakından ilgilendiren başka bir örnek ise Yunanistan. Atina, 1974’teki Kıbrıs Sulh Harekatı’ndan sonrasında NATO’nun askeri kanadından çekildi. Ülke kağıt üstünde NATO üyesi kalmasına karşın fiilen ittifakta neredeyse hiçbir rol oynamaz hale geldi. Durum, küresel siyasetteki değişiklik ve Yunanistan’daki Cunta Rejimi’nin düşmesi ile değişti. Atina 1980’de Türkiye’nin de desteğiyle tekrardan NATO’nun askeri kanadına dahil oldu.

Kuzey Akım’da bir sızıntı daha! 'Sabotajın' arkasında kim var?

Kuzey Akım’da bir sızıntı daha! ‘Sabotajın’ arkasında kim var?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu